Parafia św. Mikołaja w Duninowie ma długą i skomplikowaną historię. Piękna neogotycka świątynia parafialna, wybudowana przeszło sto lat temu, jest piątym kościołem w historii parafii, wybudowanym w stylu neogotyku nadwiślańskiego.
Parafia św. Mikołaja w Duninowie od początku swojego istnienia była związana ze strukturami diecezji płockiej. Budowę pierwszego kościoła i założenie parafii należy wiązać z działalnością benedyktynów płockich w XII wieku. Pierwszym udokumentowanym faktem historycznym jest przekazanie w 1470 roku przez Króla Kazimierza Jagiellończyka kościoła parafialnego we wsi królewskiej Duninowo wikariuszom kościoła katedralnego płockiego.
Budowa drugiego kościoła z fundacji królewskiej rozpoczęła się w 1496 roku. Trzeci kościół wybudowano w 1596 roku tak jak dwa wcześniejsze znajdowały się one na wzgórzu w pobliżu Wisły. Świątynia była otoczona cmentarzem grzebalnym. Ten kościół przetrwał do roku 1866 kiedy to na polecenie władz carskich zdecydowano o jego rozbiórce, ponieważ groził zawaleniem.
Wcześniej w latach 1824-1827 założono obecny cmentarz grzebalny. Na jego terenie w 1858 roku rozbudowano wcześniej istniejącą kaplicę i dzięki temu mogła ona pełnić funkcję czwartej z kolei świątyni parafialnej do czasu wybudowania obecnego kościoła.
Parafia Duninów w tym okresie zmieniła swoją przynależność diecezjalną. Na mocy dekretów papieskich i na żądanie władz zaborczych od 1800 roku par. Duninów włączona została najpierw do diecezji włocławskiej, a następnie w latach 1818-1925 do nowo utworzonej diecezji kujawsko-kaliskiej. Na początku XIX wieku zrodziła się myśl wybudowania nowego kościoła. W międzyczasie nastąpiły poważne zmiany administracyjne, społeczne i gospodarcze. W 1830 roku właścicielem dóbr duninowskich został Karol Albrecht Wilhelm Ike, królewski pruski radca tajny sprawiedliwości. Młody i dynamiczny właściciel rozpoczął inwestycje na dużą skalę. Powstał wówczas zespół budynków mieszkalnych i gospodarczych. Na terenie olbrzymiego majątku znajdowało się siedem folwarków, urządzono cegielnię i tartak, postawiono młyn. Wzorcowa gospodarka leśna była źródłem surowca dla celulozy we Włocławku i papierni w Soczewce. W tym czasie przybywało również mieszkańców Duninowa i okolicznych miejscowości. Dotychczasowy mały kościółek na cmentarzu był niewystarczający. W 1843 roku gdy Duninów znajdował się na terenie Królestwa Polskiego car Mikołaj I za osiągnięcia gospodarcze nadał dziedziczne szlachectwo z tytułem barona Karolowi Albrechtowi z Herbem „Duninowski”. Z czasem nazwa herbu stała się przydomkiem do nazwiska, a po 1918 roku nazwiskiem rodziny. Po śmierci Karola Albrechta Wilhelma Ike w 1864 roku dobra duninowskie przejął jego syn Ferdynand Henryk baron Ike.
Teren pod budowę przyszłej świątyni pochodził z wymiany gruntów jakiej dokonano pod koniec XIX wieku pomiędzy parafią duninowską, a właścicielem Duninowa baronem Ferdynandem Henrykiem Ike-Duninowskim. Parafia oddała najstarsze grunty nad Wisłą, gdzie stały pierwsze trzy świątynie, a otrzymała teren obok wcześniej utworzonego cmentarza. Pierwszą nieudaną próbę budowy nowego kościoła podjęto jeszcze pod koniec XIX wieku.
Przełomowym wydarzeniem w dziejach budowy obecnego kościoła pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny było przybycie do parafii w 1901 roku ks. Mieczysława Kozakowskiego, który już 1 lipca tegoż roku rozpoczął pierwsze prace budowlane przy fundamentach nowej świątyni. Projekt architektoniczny jednonawowego kościoła w stylu neogotyckim, tak zwanym gotyku nadwiślańskim, przygotował Konstanty Wojciechowski, naczelny budowniczy diecezji kujawsko-kaliskiej. W 1905 roku odbyło się uroczyste poświęcenie kamienia węgielnego oraz fundamentów pod budowę nowej świątyni. Parafia liczyła wówczas około 4 tysięcy mieszkańców. Cegła na budowę kościoła pochodziła z włocławskiej wytwórni, a tak zwaną cegłę licówkę podarował właściciel dóbr łąckich. Transport cegły oraz innych materiałów budowlanych odbywał się barkami Wisłą, a dalej po wyładowaniu w porcie na plac budowy dostarczane były wozami dworskimi i gospodarskimi. Zakończenie prac budowlanych nastąpiło jesienią 1910 roku, a uroczysta konsekracja odbyła się wiosną następnego roku czyli, 11 czerwca 1911 roku przez księdza biskupa Stanisława Kazimierza Zdzitowieckiego ordynariusza diecezji kujawsko-kaliskiej.
Kościół duninowski zbudowany został na planie krzyża łacińskiego. Świątynia w swojej formie jest monumentalną pięciorzędową halą o jednej nawie. Boczne ramiona tworzą: kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej z lewej strony i zakrystia z prawej. Prezbiterium oraz nawa główna kryta jest sklepieniem krzyżowym ostrołukowym. Wnętrze świątyni dopełnia chór muzyczny i dwie loże, tak zwane kolatorskie nad wejściem z prezbiterium do kaplicy i do zakrystii. Wysokość nawy głównej wynosi 13 i pół metra szerokość 12 metrów, a długość 37 metrów. W chwili ukończenia budowy kościół posiadał potężną 17 metrową wieżę. W chwili obecnej wieża wysoka jest ponad 12 metrów powyżej dachu kościoła. Wnętrze świątyni pokryte jest polichromią wykonaną w latach 1955-1956 przez zespół malarski pod kierunkiem znanego malarza w diecezji płockiej i w całym kraju Władysława Drapiewskiego.
Znaczącymi elementami polichromii są dwa obrazy usytuowane po obu stronach ołtarza głównego – z lewej strony „Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny” oraz „Nawiedzenie Świętej Elżbiety” z prawej strony. W połączeniu z obrazem Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej z ołtarza głównego tworzą swego rodzaju „Tryptyk Maryjny”.
Kościół wyposażony jest w przepiękny, monumentalny neogotycki ołtarz główny z drewna dębowego. Centralny punkt ołtarza stanowi figura Chrystusa z Najświętszym Sercem. Kompozycję ołtarza dopełniają wyrzeźbione w drewnie polichromowane postacie św. Wojciecha i św. Stanisława biskupa oraz umieszczone po obu stronach figury aniołów z kandelabrami. Przed prezbiterium znajdują się dwa ołtarze boczne, po prawej stronie z figurą św. Mikołaja patrona parafii i po lewej stronie z figurą św. Józefa. Po prawej stronie świątyni znajduje się okazała ambona z wyrzeźbionymi postaciami czterech Ewangelistów. Na wyposażeniu świątyni są również okazałe ławki oraz stalle w prezbiterium, a w zakrystii znajduje się okazała stylowa neogotycka komoda do przechowywania szat, ksiąg i naczyń liturgicznych. W prezbiterium znajduje się chrzcielnica z marmuru chęcińsko–kieleckiego. W świątyni znajduje się jeszcze wiele innych ruchomych zabytków zasługujących na zainteresowanie i uwagę.
Świątynia parafialna w Nowym Duninowie jest niezwykle cennymi i ciekawym dziełem architektonicznym posiada przepiękny wystrój i bardzo bogatą polichromię, zawierającą wiele interesujących elementów.

KsRafal
Author: KsRafal

Comments are closed